Ebyuma bya jig bifuuse ekitundu ekikulu mu makolero ag’enjawulo, nga bikyusizza enkola y’okwawula ebintu eby’enjawulo mu ngeri ennungi era ennungi. Mu kiwandiiko kino, tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza ku nsi y’ebyuma bya jig, okunoonyereza ku nkola yaabyo, enkozesa yaabyo, ebirungi, n’ensonga z’olina okulowoozaako ng’olonda ekituufu ku byetaago byo ebitongole.
Okusookera ddala, tujja kusumulula enkola y’ekyuma kya jig, nga tutegeera enkola ezikisobozesa okutuuka ku bivaamu ebisinga obulungi mu kwawula. Ekyuma kya Jig Kikola Kitya ? Tujja kuwa okulambika okujjuvu ku nkola ezizingirwamu mu mitendera ku mitendera, nga tutangaaza ku yinginiya ow’amagezi ali emabega w’ekyuma kino ekyewuunyisa.
Nga tugenda mu maaso, tujja kwetegereza enkola ennene ennyo ebyuma bya jig bye bikola. Okuva ku kulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka n’okunaaba amanda okutuuka ku kuzzaawo ebyuma n’okuganyulwa mu byuma, ebyuma bino ebikola emirimu mingi bifunye ekifo kyabyo mu makolero agawerako. Enkozesa y’ebyuma bya Jig ejja kulaga ebitundu eby’enjawulo ebiganyulwa mu nkozesa yaabyo n’engeri gye birongoosaamu emirimu okutumbula ebivaamu.
Ekirala, tugenda kwogera ku birungi ebiva mu kukozesa ebyuma ebikola jig. Ka kibeere busobozi bwazo okukwata obutundutundu obw’enjawulo, obutasaasaanya ssente nnyingi, oba obutonde bwazo obutali bwa bulabe eri obutonde bw’ensi, Enkizo z’okukozesa ebyuma bya Jig ejja kulaga emigaso mingi egizifuula eky’okulonda ekisinga okwettanirwa mu bifo bingi eby’amakolero.
Ekisembayo, tujja kwetegereza ensonga ezirina okulowoozebwako nga tulonda ekyuma kya jig. Nga waliwo eby’okulonda bingi ku katale, kikulu nnyo okusalawo mu ngeri ey’amagezi okusinziira ku byetaago ebitongole. Ensonga z’olina okulowoozaako ng’olonda ekyuma kya Jig zijja kuwa amagezi ag’omuwendo okuyamba mu nkola y’okusalawo, okukakasa nti okulonda ekyuma ekisinga okusaanira okusobola okufuna ebirungi.
Mu kumaliriza, ekitundu kino kigenderera okuwa okutegeera okujjuvu ku byuma bya jig, enkola yaabyo, enkozesa yaabyo, ebirungi, n’ebikulu ebirina okulowoozebwako ng’olonda ekituufu. Oba oli mukugu anoonya okutumbula enkola zo ez’amakolero oba ng’oyagala okumanya ku tekinologiya ono omuyiiya, ekitundu kino kijja kukola ng’ekintu eky’omuwendo mu kuzuula ebyama by’ebyuma ebikola jig.
Ekyuma kya Jig Kikola Kitya?
Ekyuma kya jig kye kimu ku byuma ebikulu ebikozesebwa mu makolero ag’enjawulo, omuli okusima eby’obugagga eby’omu ttaka n’okulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka. Omulimu gwayo omukulu kwe kwawula eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo okuva mu kasasiro nga ekozesa enkola y’okwawula essikirizo. Naye ddala ekyuma ekikuba jig kikola kitya?
Enkola y’ekyuma kya jigging etandikira ku kuliisa ebigimusa mu kibya ekikoleddwa mu ngeri ey’enjawulo ekiyitibwa jigging chamber. Ekisenge kino kirimu ekisenge oba ssefuliya okugabanya obutundutundu okusinziira ku bunene bwabwo. Obutundutundu obunene bulekebwa ku katimba akasengejja, ate obutundutundu obutono ne bugwa mu kisenge kya jig okuva mu kinnya ky’okusengejja.
Ebintu bwe bimala okusengekebwa, ekyuma kya jig kikozesa okutambula kw’amazzi okuwuuma okukola entambula munda mu kisenge. Okuwuuma kuno kuleetera obutundutundu okusengejja okusinziira ku density, ng’eby’obuggagga eby’omu ttaka ebizito bibbira wansi ate ebitono ne bitengejja waggulu. Enkola eno emanyiddwa nga stratification.
Ekiddako mu kukola ekyuma kya jig kwe kwawula kwennyini okw’eby’obuggagga eby’omu ttaka. Obutoffaali obuzito, obulimu eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo, bukuŋŋaanyizibwa wansi mu kisenge kya jigging. Olwo obutundutundu buno bufulumizibwa nga buyita mu vvaalu, ate kasasiro omutono n’aggyibwa waggulu.
Okusobola okutuuka ku kwawula okulungi, ekyuma kya jig kyesigamye ku njawulo mu ssikirizo (specific gravity) wakati w’eby’obuggagga eby’omu ttaka. Ekisikirize ekigere kye kipimo ky’obuzito bw’ekintu bw’ogeraageranya n’obuzito bw’amazzi. Nga batereeza emirundi gy’okuwuuma n’omutindo gw’amazzi agakulukuta, abaddukanya basobola okulongoosa enkola y’okwawula ebika by’eby’obugagga eby’omu ttaka eby’enjawulo.
Ekimu ku birungi ebikulu ebiri mu kukozesa ekyuma kya jig kwe kusobola okukwata obutundutundu obw’enjawulo. Ekyuma kya jig kikozesebwa nnyo mu kukola okwawula ekikomo, ffeeza, bbaati, tungsten, tantalum, niobium, titanium, zirconium, primary ores ne placers za chromium.
Enkozesa y’Ebyuma bya Jig
Ebyuma bya jig, era ebimanyiddwa nga ebyuma ebikola jigging, bikozesebwa mu ngeri nnyingi ebikozesebwa ennyo mu makolero ag’enjawulo okukola emirimu egy’enjawulo. Ebyuma bino bikoleddwa okwawula ebintu eby’enjawulo okusinziira ku buzito bwabyo obw’enjawulo, ekisobozesa okusunsula obulungi era mu ngeri entuufu. Enkozesa y’ebyuma bya jig ya njawulo era esobola okusangibwa mu kusima, okulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka, n’okuddamu okukola ebintu.
Ekimu ku bisinga okukozesebwa ebyuma bya jig kiri mu by’okusima eby’obugagga eby’omu ttaka. Zitera okukozesebwa mu kuggya eby’obugagga eby’omu ttaka nga bbaati, ne dayimanda. Ebikozesebwa mu kukola jigging bikola bulungi nnyo mu kwawula eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo okuva mu bintu bya gangue okusinziira ku njawulo zaabyo mu density. Enkola eno ekakasa nti eby’obugagga eby’omu ttaka byokka ebyetaagisa bye bikung’aanyizibwa, ekyongera ku bulungibwansi okutwalira awamu obw’omulimu gw’okusima eby’obugagga eby’omu ttaka.
Ng’oggyeeko okusima eby’obugagga eby’omu ttaka, ebyuma bya jig bikozesebwa nnyo mu bifo ebirongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka. Ebyuma bino bikola kinene nnyo mu kukungaanya eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo okuva mu kyuma. Nga tukozesa enkola y’okwawula essikirizo, ebyuma ebikola jigging bisobola bulungi okwawula eby’obugagga eby’omu ttaka eby’obuzito obw’enjawulo. Kino kisobozesa okukola ebirungo ebiyitibwa concentrates eby’omutindo ogwa waggulu, ebiyinza okwongera okulongoosebwa oba okuguzibwa butereevu eri bakasitoma.
Ebyuma bya jig nabyo bifuna okukozesebwa mu mulimu gw’okuddamu okukola ebintu. Zikozesebwa mu kwawula n’okuzzaawo ebintu okuva mu nzizi za kasasiro. Nga tukozesa jigs, ebintu ebiyinza okuddamu okukozesebwa nga obuveera, ebyuma, n’endabirwamu bisobola okusunsulwa okusinziira ku gravity yabyo entongole. Kino kisobozesa okuzzaawo obulungi eby’obugagga eby’omuwendo, okukendeeza ku kasasiro n’okutumbula obuwangaazi.
Ekirala, ebyuma ebikola jig bizuuliddwa nti bya mugaso mu mulimu gw’okuteekateeka amanda. Mu bifo eby’okwoza amanda, ebyuma ebikola jigging bikozesebwa okwawula amanda ku bucaafu, gamba ng’amayinja ne shale. Enkola ya jigging ekakasa okukola amanda amayonjo, agayinza okukozesebwa okukola amasannyalaze n’emirimu emirala egy’amakolero. Okugatta ku ekyo, okukozesa ebyuma ebikola jig mu kutegeka amanda kiyamba okukendeeza ku buzibu obuva mu kusima amanda n’okwokya obutonde bw’ensi.
Ebirungi ebiri mu kukozesa ebyuma bya Jig
Ebyuma bya jig bifuuse ekintu ekikulu mu makolero ag’enjawulo olw’ebirungi byabyo ebingi. Ebyuma bino bikozesebwa nnyo mu kusima, okulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka, n’okuganyulwa mu by’amayinja. Olw’okukola obulungi n’okukola obulungi, ebyuma bya jig biwa emigaso mingi eri bizinensi n’abantu ssekinnoomu.
Ekimu ku birungi ebikulu ebiri mu kukozesa ebyuma bya jig kwe kusobola okwawula ebintu eby’enjawulo okusinziira ku buzito bwabyo obw’enjawulo. Enkola eno emanyiddwa nga okwawula kw’amaanyi ag’ekisikirize, esobozesa okwawula obulungi obutundutundu obuzito n’obutono. Nga bakozesa enkola y’amaanyi ag’ekisikirize, ebyuma bya jig bisobola bulungi okwawula eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo okuva mu bintu bya gangue, ekivaamu obulongoofu obw’amaanyi n’okwongera ku bibala.
Ekirala ekirungi ekiri mu byuma bya jig kwe kuba nti bikola ebintu bingi. Ebyuma bino bisobola okukwata ebintu eby’enjawulo omuli amanda, ekyuma, bbaati, ne tungsten. Zisobola bulungi okutereezebwa okusobola okusikiriza obunene bw’emmere ey’enjawulo n’obungi bw’emmere, ekizifuula ezisaanira okukozesebwa mu ngeri ez’enjawulo. Ka kibeere kya kukola roughing, cleaning, oba scavenging, ebyuma bya jig bisobola bulungi okuzzaawo eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo ne bikola obulungi okutwalira awamu enkola eno.
Ng’oggyeeko okukola ebintu bingi, ebyuma bya jig biwa eky’okugonjoola ekitali kya ssente nnyingi mu mirimu gy’okulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka. Ebyuma bino bikozesa amaanyi matono era byetaaga okuddaabiriza okutono, ekikendeeza ku nsaasaanya y’emirimu mu bbanga eggwanvu. Ekirala, emiwendo egy’amaanyi egy’okuzzaawo ebyuma ebituukibwako ebyuma bya jig giyamba okwongera ku magoba, kubanga eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo bizuulibwa bulungi era ne bikozesebwa.
Ebyuma bya jig nabyo byewaanira ku dizayini entono, ekibifuula ebisaanira emirimu emitonotono n’eminene. Ekigere kyazo ekitono kisobozesa okuteekebwa mu ngeri ennyangu n’okugattibwa mu bifo ebirongoosa ebiriwo. Okugatta ku ekyo, ebyuma bya jig bimanyiddwa olw’obwangu okukola, nga byetaaga okutendekebwa okutono n’okulabirirwa. Obutonde buno obw’okukozesa obulungi bukakasa nti bizinensi zisobola okwettanira amangu n’okukozesa ebyuma bya jig okutumbula ebivaamu byabwe okutwalira awamu.
Ensonga z’olina okulowoozaako ng’olonda Ekyuma kya Jig
Bwe kituuka ku kulonda ekyuma kya jig, waliwo ebintu ebiwerako ebirina okulowoozebwako. Ekyuma kya jig kikulu nnyo mu makolero ag’enjawulo ng’okusima eby’obugagga eby’omu ttaka, okuzimba, n’okukola embaawo. Kikozesebwa okwawula n’okusengejja ebintu eby’enjawulo okusinziira ku buzito bwabyo obw’enjawulo. Olw’okuba ebintu bingi by’osobola okulondako ku katale, kiyinza okukuzibuwalira okulonda ekyuma kya jig ekituufu okusinziira ku byetaago byo. Mu kitundu kino, tugenda kwogera ku bintu ebimu ebikulu ebirina okutunuulirwa nga tusalawo kuno.
Okusookera ddala, kikulu nnyo okwekenneenya obusobozi n’obunene bw’ekyuma kya jig. Obusobozi kitegeeza obungi bw’ebintu ekyuma kye kisobola okukwata mu kiseera ekigere. Kino kikulu nnyo okulowoozebwako kuba kye kisalawo obulungi n’obulungi bw’ekyuma. Okugatta ku ekyo, obunene bw’ekyuma kya jig bulina okukwatagana n’ekifo ekiriwo mu kifo w’okolera. Kikulu okupima ebipimo mu butuufu okukakasa nti bikwatagana bulungi.
Omutindo n’obuwangaazi bw’ekyuma kya jig nabyo bintu bikulu nnyo by’olina okulowoozaako. Okuteeka ssente mu kyuma eky’omutindo ogwa waggulu kyetaagisa nnyo okusobola okukikozesa okumala ebbanga eddene n’okukola obulungi. Ekyuma kino kirina okukolebwa mu bintu ebigumu ebisobola okugumira obuzibu bw’emirimu egy’amaanyi. Okugatta ku ekyo, kirungi okulonda ekyuma okuva mu kkampuni ekola erinnya egaba ggaranti n’obuyambi oluvannyuma lw’okutunda. Kino kiwa obukakafu n’emirembe mu mutima singa wabaawo ensonga yonna ejjawo mu biseera eby’omu maaso.
Ekirala, obwangu bw’okukozesa n’okuddaabiriza tebulina kubuusibwa maaso. Ekyuma kya jig ekinyangu okukozesa nga kiriko ebiragiro ebitegeerekeka obulungi n’okufuga okutegeerekeka kisobola okukekkereza obudde n’amaanyi nga kikola. Okugatta ku ekyo, okuddaabiriza buli kiseera kikulu nnyo okulaba ng’ekyuma kiwangaala. Kikulu okulonda ekyuma eky’angu okuyonja, okukola saaviisi n’okuddaabiriza okukendeeza ku budde obutakola n’okukola obulungi.
Mu bufunzi
Ebyuma bya jig bikozesebwa bikulu nnyo mu mirimu gy’okulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka kuba bisobola okwawula eby’obugagga eby’omu ttaka eby’omuwendo okuva mu kasasiro nga biyita mu kwawula eby’obugagga eby’omu ttaka. Zikola ebintu bingi era zisanga okukozesebwa mu makolero ag’enjawulo nga okusima eby’obugagga eby’omu ttaka, okulongoosa eby’obugagga eby’omu ttaka, okuddamu okukola ebintu, n’okuteekateeka amanda. Ebyuma bya jig biwa eby’okugonjoola eby’okwawula ebirungi era ebirungi nga bikozesa amaanyi ag’ekisikirize (specific gravity). Enkozesa yazo erongoosa enkola y’emirimu, etumbula enkola eziyimirizaawo, era eyamba mu kukuuma obutonde bw’ensi.
Ebyuma bino biwa emigaso mingi, omuli okukendeeza ku nsimbi n’okwesigamizibwa, ekibifuula ebikulu ennyo mu kulongoosa enkozesa y’eby’obugagga n’okutuuka ku buwanguzi mu makolero agakwatagana. Naye okulonda ekyuma ekituufu ekya jig kyetaagisa okulowooza ennyo ku bintu ng’obusobozi, obunene, ekika ky’ekintu, omutindo, n’obwangu bw’okukozesa. Okussa ssente mu kyuma kya jig ekyesigika era ekikola obulungi kiyinza okutumbula ebivaamu n’okuyamba mu buwanguzi bw’emirimu.
